• Carrots – The Winter Fruit cum Veggie

    Posted on by Dr. Shweta Labde

    Carrots or Daucus carota – A favourite among salads, used in variety of culinary recipes and popularly known for its opthalmic benefits – Although there are many health benefits, which we are not well aware about. We always hear people suggesting each other, “Oh! she has spectacles, poor thing, give her carrots and green vegetables, it really helps you know.” Its sweet taste and crunchy texture makes it favourite among all age groups. Let us explore the health benefits of carrots. Carrots come in varied species red, orange, purple, yellow, white…They grow all over the world in cool regions and more better to consume them in cold climates. ‘Grunjan’ or garjar – Sanskrit name for carrot – belongs to umbelliferae family. The roots, seeds and seed oil are usually used for medicinal purposes. गाजरं मधुरं तीक्ष्णं तिक्तोष्णं दिपनं लघु | संग्राहि रक्तपित्तार्शोग्रहणीकफवातजित् || भा.प्र रुच्यं च दिपनं ह्रद्यं दुर्गंधम् गुल्मनाशनम् |बीजं चोष्णम् मतं चास्य वृष्यं वै गर्भपातकृत् || रा.नि. _ The above verses explain properties and uses of carrots as under : Carrots are Madhur (sweet) and tikta (slightly bitter) in taste. It is Ushna (hot) in potency. Laghu (easy to digest). Deepan (kindles digestive
    Read More »

    0
  • बीज अंकुरे अंकुरे

    Posted on by Dr. Shweta Labde

      गर्भधारणा आणि आयुर्वेद गर्भधारणा होणे हे प्रत्येक स्त्रीच्या आयूष्यातील एक अत्यंत आनंददायक क्षण असतो. आरोग्यदायक, उत्तम शारिरीक, मानसिक व बौद्धिक क्षमता असणारी संततीची अपेक्षा प्रत्येक दांपत्याची असते. त्यासाठी सगळ्या बाबींचा विचार  आयुर्वेद शास्त्रात विस्त्रुत पणे वर्णन केलेला आहे. ते
    Read More »

  • मध

    Posted on by Dr. Shweta Labde

    आपल्या घरात, नातेवाईक,शेजारी, मित्र परीवार ह्यापैकी कितीतरीजणं सकाळी उठून गरम पाणी आणि मध वर्षानुवर्ष घेतात – कारण विचारल्यास – वजन कमी होतं म्हणे. आता हे कोणी आणि कुठे म्हटलं आहे, हे कोणालाच माहिती नाहि. ह्या लेखात आपण मधाचे ग्रंथाोक्त गुणधर्म आणि मध सेवन करण्याचे नियम बघुया.  “चक्षुष्यं छेदि तृट्श्लेष्माविषहिध्मास्रपित्तनुत् | मेहकुष्ठकृमिच्छर्दिश्वासकासातिसारनुत् ||   व्रणशोधनसंधानरोपणं वातलं मधु | रुक्षं कषायमधुरं तत्तुल्या मधुशर्करा ||   उष्णमुष्णार्तमुष्णे च युक्तं चोष्णैर्निहन्ति तत् |” वा.सू.५/५२   मध डोळ्यांच्या आरोग्यासाठी हितकारक आहे, कफ नाशक असल्याने नेत्रांच्या ठिकाणी असणारा क्लेद दुर करुन दृष्टि सुधारते. ज्यांची नजर कमजोर अाहे त्यांनी रात्री झोपण्यापूर्वी १चमचा त्रिफळा चूर्ण मधासोबत घ्यावे. मध कफ अाणि मेदनाशक असून  रूक्ष, छेदन आणि लेखन (खरवडून काढणे) करणारं आहे अाणि म्हणूनच 
    Read More »

  • ‘उकडीचे मोदक’ आणि आयुर्वेद

    Posted on by Dr. Shweta Labde

    “सुखकर्ता दु:खहर्ता वार्ता विघ्नाची नुरवी, पूर्वी प्रेम….”, अशा सर्व आरत्यांचा गजर आणि “गणपति बाप्पा मोरया”, असा जयघोष, उत्साह आणि आनंद जवळ जवळ सर्व घरांमधे ह्या गणेशोत्सवात आपण अनुभवत असतो, त्या आनंदाला जोड देणारा एक दुग्धशर्करा योग म्हणजे ‘उकडीचे मोदक’, फक्त गणपति बाप्पाच नाहि, तर आपल्या सगळ्यांच्याच तोंडाला पाणी सुटतं उकडीचे मोदक म्हटल्यावर. त्याची पाककृति तर सगळ्यांनाच माहिती आहे, आपण इथे त्याचे शास्त्रिय महत्व पाहणार आहोत. आपल्या पूर्वजांनी आपले सणवार, त्या दरम्यान असणारा काळ, ऋतु, शारिरीक दोषांची अवस्था ह्या सगळ्याचा विचार करुनच त्याला साजेश्या पाककृतिंचे नियोजन केले आहे. गणेशोत्सवाचा आरंभ भाद्रपद शुक्ल पक्षाच्या चतुर्थीला होतो. भरपुर पाऊस, तुडूंब वाहणार्‍या नद्या – म्हणजेच वर्षा ऋतुचा अगदी शेवटचा काळ – वातावरणात गारवा, ओलावा आणि कोंदटपणा अधिक वाढलेला असतो, ह्या सगळ्याचा परीणामत: शरीरात अन्नपचन व्यवस्था मंदावते, वात वाढतो, आणि परिणाम स्वरुप रूक्षता, वातविकार अाणि थकवा आपले डोके वर काढतात. वर्षा ऋतु   संबंधित अधिक माहितीसाठी – The Monsoon Health Care  ,  वर्षा ऋतु आणि आरोग्य –
    Read More »



Ask an Expert

shweta@ayurvedalive.in
Ayurveda