Category Archives: Hair

  • Nasya – 2 drops of health…

    Posted on by Dr. Shweta Labde

    Hair fall, premature greying of hair, headache, neck pain, stress and stress related insomnia or insufficient sleep, decreased immunity, are the most common complaints faced by many of us in day to day life. Although these complaints are disturbing- they are not much taken care of, the reason being quite simple – it doesnot hamper our daily routine. On a second thought, is it really wise to neglect these small problems? Continuous use of headphones, computer and mobile screens are over exerting our sense organs, leading to irritability, headache,vision impairment. Repeated episodes of insufficient or disturbed sleep may as well cause restlessness, fatigue, indigestion and other digestive disorders, raised blood pressure,etc. We have lost to the routines,and it is not easy to alter this hectic lifestyle, but we can surely try improvising our lifestyle with a small addition, which will not only help reduce these problems but gradually strengthen our senses… Yes -  NASYA- 2 drops of health. Nasya -  Nasya is one among the five karmas (Panchakarma), it is a procedure in which medicinal drops are
    Read More »

    Posted on by Dr. Shweta Labde
  • नस्य – २ थेंब आरोग्याचे

    Posted on by Dr. Shweta Labde

    केस गळणे, अकाली पांढरे होणे, डोके दुखी, स्ट्रेस व त्यामुळे होणारी अपूर्ण किंवा अव्यवस्थित झोप, मान दुखणे, वारंवार होणारी सर्दी, हे आजकाल सरसकट सहज आढळणार्‍या आणि लोकांनी आपल्या दैनंदिन जीवनात स्वीकारलेल्या तक्रारी आपल्याला बघायला मिळतात. ह्या सर्व तक्रारी त्यांना आवडतात म्हणून नाहि, तर ह्या तक्रारींमुळे त्यांच्या रोजच्या रूटिन मधे काहि बाधा येत नाहि ना, म्हणून. पण खरंच ह्या सर्व तक्रारी इतक्या सहज दुर्लक्ष करण्यासारख्या आहेत का? वारंवार हेडफोन्स वापरुन, सतत कॉम्प्युटर/मोबाईल स्क्रिन कडे बघुन डोकेदुखी, डोळ्यांवर ताण येणं, त्यामुळे होणारी चिडचिड. सततच्या अपूर्ण झोपेमुळे अनुत्साह, अस्वस्थ वाटणे, व त्यातुनच पुढे अपचन, अजीर्ण, इत्यादि पोटाचे विकार, ब्लड प्रेशर इ. सारखे विकार संभवतात. आपल्या दिनचर्येत केलेल्या एका छोट्याशा बदलाने, ह्या सर्व तक्रारी दूर होऊन आपले आरोग्य टिकवण्यास मदत होऊ शकते. नस्य - २ थेंब आरोग्याचे. नस्य म्हणजे पंचकर्मातील पाच कर्मांपैकी एक कर्म.  नाकाद्वारे जे औषध शरीरात प्रविष्ट केले जाते त्यास  नस्य म्हणतात. नस्याचे कार्यक्षेत्र हे सर्व उर्ध्वजत्रुगत व्याधींवर दिसून येते. || नासाहि शिरसो द्वारम् || - म्हणजे नाका वाटे जे औषध दिले जाते  ते  थेट शिर(डोक्यापर्यंत) पोहचते. म्हणूनच उर्ध्वजत्रुगत (कान,नाक,घसा,मान,डोकं,खांदे,इ) विकारांमधे नस्य हि एक प्रभावी चिकित्सा ठरते. नस्याचे मुख्य कार्य हे उर्ध्वजत्रुगत अवयवातील दोषांचे निर्हरण करणे असले तरीहि, नस्याचा एक प्रकार  असा आहे जो आपण आपल्या दररोजच्या व्यवहारात उपयोग करु शकतो - प्रतिमर्श नस्य. प्रतिमर्श नस्यामधे नस्य औषधींचे प्रमाण हे अगदी अल्प असते, ज्यामुळे दोषांचे शमन होते आणि  उर्ध्वजत्रुगत अवयवांचे बल वाढण्यास मदत होते. नस्य कर्मविधी : आडवे झोपून मान खाली झुकलेली असावी, एक एक करुन दोन्ही नाकपुड्यांमधे २-२ थेंब  नस्य द्रव्य (औषधी तेल/तूप) टाकावे. हळूवारपणे दिर्घ श्वास घ्यावा. १-२ मिनिटे तसेच पडून राहावे, औषध घशात आल्यास थुंकावे व कोमट पाण्याने गुळण्या कराव्या. नस्य कधी करु नये : सर्दी, ताप, काान-नाक-घसा ह्यांचे विकार (इन्फेक्शन),इ. असताना नस्य कर्म टाळावे. आयुर्वेदानुसाुरप्रतिमर्श नस्याचे १५ काळ वर्णन केले आहेत, परंतु आपला दिनक्रम आणि धावपळ लक्षात घेता, दिवसातून किमान १-२ वेळा नस्य केल्यास देखिल आपण नस्याचे फायदे अनुभवू शकतो. यष्टीमधु तैल, गाईचे शुद्ध तूप, अथवा तुमच्या प्रकृति व विकृतिनुसार  तुमच्या वैद्यांच्या मार्गदर्शनानुसार तुम्ही नस्य औषधी निवडू शकता. नस्याच्या नियमित वापरामुळे मिळणारे फायदे : शिर व इन्द्रियांच्या ठिकाणील वाताचे शमन होते व वाढलेल्या कफाचे शोधन होते. उर्ध्वजत्रुगत सर्व इन्द्रिय आणि अवयवांचे बल व कार्यक्षमता वाढते. मेंदूवरचा ताण कमी करुन त्यास पोषण मिळते. मान व खांद्यांच्या स्नायुंना दृढ बनवते. चेहर्‍याचा वर्ण व कांति सुधारते. मुखाचे (दात, हिरड्या,जिह्वा,घसा) आरोग्य टिकवून ठेवते. केसांचि मुळं बळकट करुन केस गळणे,तुटणे,अकाली पिकणे कमी होते. वारंवार होणारी सर्दि, सायनस चा त्रास व त्यामुळे होणारी डोकेदुखी व चिडचिड कायमची दूर करते. नस्याचे हे २ थेंब आरोग्याचे आपल्यासाठी सहज करण्याजोगे, सोपे, स्वस्त व बहूगुणकारी असे आयुर्वेदाच्या खजिन्यातले वरदान अाहे. आपण सर्वांनी ह्याचा उपयोग करावा व आपले आरोग्य वाढवावे.   टिप: नस्य सुरु करण्यपूर्वी आपल्या वैद्यांचा सल्ला जरुर घ्यावा, जेणेकरुन तुम्ही नस्य करण्यास योग्य आहात का? व तुम्हला तुमच्या प्रकृतिनुसार नस्य द्रव्याचे चयन करण्यास योग्य मार्गदर्शन मिळू शकेल.        

    Posted on by Dr. Shweta Labde
  • “रिअल हर्बल”

    Posted on by Dr. Shweta Labde

    परवा आम्ही जुन्या मैत्रीणी लंचसाठी भेटलो होतो, जेवण झाल्यावर छान गप्पा मारु म्हटलं तर एक जण म्हणाली, “अग नाही मी नीघते, माझी ४ वाजता पारलर मधे अपाँइंटमेंट आहे.”  मी म्हणाले, “अगं एवढं काय? जा कधीतरी नंतर, आज राहू दे ना.” त्यावार मलाच म्हणाली, “तुला काय माहिती, तुझं बरं आहे बाबा, तुझा चेहरा छान क्लिन अहे, आमच तसं नाही ना”. खरच खूप डाग होते तीच्या चेहर्‍यावर, त्वचा पण रुक्ष आणि निर्जीव दिसत होती. असं का झालं विचारल्यावर नाराजिनेच  म्हणाली,”काही माहित नाही गं, तरी मी रेग्युलरली क्लिन अप आणि फेशियल करुन घेत असते”. मी म्हणाले,”अगं वेडे सारखं सारखं, त्या केमिकल्स ने स्किन अजुन खराब नाहि का होणार?” त्यावर मलाच म्हणाली, “मी अजिबात केमिकल बेस्ड प्रोडक्टस् नाहि वापरत बरं, फक्त हर्बल आणि आयुर्वेदिक प्रोडक्टसच वापरते. मला जरा हसायलाच आलं, “आयुर्वेदिक आणि हर्बल म्हणजे नेमकं काय गं?”,मी विचारलं? मला म्हणाली,”अस काय ग करतेस? तू आयुर्वेदिक डॉक्टर आहेस ना? हर्बल क्रिम्स, स्क्रब्स, लोशन्स, पॅक्स असतात”. मी म्हणाले, “जरा बस  इथे, अगं आयुर्वेदिक/हर्बल क्रिम्स, लोशन्स, ई़. चा बेस मूळतः केमिकल्सचाच असतो, त्यात फक्त नावापुरता थोडी हर्बल एक्सट्रॅक्टस आणि एसेन्स असतात, आणि ते देखिल प्रोसेस्ड. अगं एखाद्या सूप मधे चिमुटभर मिरपूड टलकल्याने, तो Pepper soup नाही होत ना? अगदी तसंच आहे ह्या प्रोडक्टसच सुद्धा असतं.आता तूच विचार कर, ह्यात तूला किती हर्बल ईफेक्ट्स मिळणार? आणि तुझा प्राॅब्लेम किती  क्युअर होणार? त्या पॅक्स आणि क्रिम्समुळे थोडा काळ स्किन छान क्लिन आणि फ्रेश राहते, पण त्यामुळे होणारे दुष्परीणाम काही टळत नाही.” एव्हाना हे सगळं ऐकुन ती बावचऴी होती, तिच्या ‘सो कॉल्ड - हर्बलच्या’ भ्रमाचा भोपळा आता फुटला होता. आता मी सांगत होते आणि ति कुतुहलाने ऐकत होती. “अगं जेव्हा त्वचेशी निगडीत कुठलेहि वैगुण्य उत्पन्न होते, तेव्हा त्याचा संबंध थेट रक्त धातु अन् आपल्या पचन संस्थेशी असतो, आणि त्यातला बिघाड   दुरुस्त केल्याशिवाय कायमचा गुण नाही मिळत बरं. नुस्तं वर वर लेप लावून रुप उजळत नाही, आतुन स्वछता मोहिमेची सुरुवात करावी लागते हं.   आपल्या आहार, विहारात्मक बाबींची देखील योग्य काळजी घ्यावी लागते, आणि ह्यच्या जोडिला जेव्हा बाह्योपचाराची साथ मिळते, तेव्हा सोने पे सुहागा.” “तुला हर्बल/आयुर्वेदिक स्किन केअर पाहिजे ना? मग आपल्या किचनच्या खजिन्यात अाहेत ना. ताजी फळ, भाज्या, त्यांचे रस, वनस्पतिज चूर्ण, दुध, तूप, मध,इ. फक्त त्याचं योग्य ज्ञान आणि उपयोग करुन फेस क्लिन अप, स्किनग्लो, स्किन टायटनिंग इफेक्टस, चेहर्‍यावरचे डाग,वांग घालवून नितळ त्वचा मिळवता येते. आपल्याला हे माहित नसल्यास तज्ञ आयुर्वेदिक वैद्यांचा सल्ला घ्यावा, किंवा क्लिनिक्स मधे ट्रिटमेंटस   करुन  घ्याव्या. आपल्या आज्या कुठे वापरत होत्या गं, ह्या सर्व क्रिम्स अन् लोशन्स ? घरगुती उपचार, आणि छान दुध, तूप व पौष्टिक आहार घ्यायच्या, आणि त्यामुळेच किती सुंदर दिसायच्या त्या? आपल्या किचन मधील कोरफड, बटाटा, गाजर, मध, पपई, चिकू, काकडी, दही व  हळद, चंदन, मुलतानी माती, निम्ब, त्रिफळा, तुळस,  असे काही नैसर्गिक औषधी वनस्पतिज चूर्ण वापरुन खूप छान रीजल्ट्स मिळतात. कधी करुन तर बघ, विसरुन जाशील पार्लर वगैरे सगळं. जे चेहर्‍याच्या सौंदर्य प्रसाधनां बाबत, तेच केसांच्या देखिल.” हे सगळं ऐकल्यावर ती चकित झाली, म्हणाली,”खरंच हे इतकं सेफ, इजी आणि इफेक्टिव्ह आहे? ठरलं तर आता, आजपासून “रिअल हर्बल” थेरपी आणि प्रोडक्टस  वापरणार. काय सांगता? तुम्ही देखिल ह्या हर्बलच्या फसव्या जाळ्यात अडकला होतात? असो, पण अजून वेळ गेली नाही, वेक अप न गो फॉर “रिअल हर्बल”, आणि तुमचं सौंदर्य दिवसेंदिवस खुलवत ठेवा. तुमच्या काहि शंका असल्यास आम्हाला नि:संकोचपणे संपर्क करा. “सेव्हन आयुर्वेद केअर”, कर्वे रोड, कोथरुड. दुरध्वनि : ०२०-२५४४२६४६/ ८८८८०३२०७३. www.sevenayurveda.com www.ayurvedalive.in

    Posted on by Dr. Shweta Labde
  • 5 Super foods for winter

    Posted on by Dr. Shweta Labde

    Health as per Ayurveda means equilibrium of all the three doshas, seven dhatus, three mala, and Agni. To maintain this equilibrium Ayurveda explains Dinacharya (Daily regimen) & Rutucharya (Seasonal regimen), which includes various diet, exercise, dressing, creating favorable, soothing  and comfortable surroundings as per the individuals prakriti and seasonal conditions. Here in this article we shall focus our details on Diet in Winter season (Hemant & Shishir rutu). Ayurveda has mentioned in details interesting foods for the season. Winter season is governed by Vayu mahabhoot, with dominance of vata and Kapha dosha. The dry and cold properties of the season, results in the increased demand of warmth and nourishment by the body. Winter is the best period of the year to replenish and restore body’s powerhouse. The Jatharagni (digestive fire) is very well kindled, and has the capacity to digest all the nutritious foods and store the surplus energy for rest of the year. If it is not supplied with sufficient fuel it can cause damage to healthy body tissues and so it is very
    Read More »

    Posted on by Dr. Shweta Labde
  • Tips for healthy hair.

    Posted on by Dr. Shweta Labde

    Hair is an important beauty aspect in any individual, especially women. Every woman aspires of having long, thick, shiny, healthy hair. With growing hustle and bustle in our fast paced life have also grown hair problems like Dandruff, hair fall, premature graying of hair, etc. We shall now know about herbal remedies for some hair ailments and its root causes. Lack of hygienic conditions, over exposure to sun, dry and dusty surroundings, frequent use of chemically loaded shampoos can cause Dandruff, dull and damaged hair. Regular application of pure coconut oil or medicated hair oil decreases dandruff significantly. Gently massage the scalp after oiling it increases blood circulation to the scalp and hair follicles which also helps in preventing hair fall. Always leave the oil on head overnight, Avoid washing hair immediately after oiling them. Application of paste of Triphala powder with water over the scalp reduces dandruff. Changing food culture like fast food, salted chips, Chinese food, pizza, burgers etc which provide very low nutritional value and on the other hand strict diet results
    Read More »

    Posted on by Dr. Shweta Labde


Ask an Expert

shweta@ayurvedalive.in
Ayurveda